काठमाडौँ । नयाँ वर्ष २०८३ को सुरुवातसँगै वाणिज्य बैंकहरूले मुद्दती निक्षेपको ब्याजदर फेरि घटाएका छन्। निरन्तर ओरालो लागेको ब्याजदरले निक्षेपकर्ताको प्रतिफल घटाइरहेको छ भने बैंकिङ प्रणालीमा तरलता थुप्रिने र कर्जा विस्तार सुस्त रहने प्रवृत्ति अझै कायम रहेको संकेत देखिएको छ।
घट्दो दरको निरन्तरता
वैशाख महिनाका लागि सार्वजनिक गरिएको नयाँ दरअनुसार व्यक्तिगत मुद्दती निक्षेपको औसत ब्याजदर ४.४१ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ३.२३ प्रतिशत कायम भएको छ। अघिल्लो महिना चैतमा क्रमशः ४.४९ प्रतिशत र ३.२९ प्रतिशत रहेको दर वैशाखमा ०.०८ र ०.०६ प्रतिशत बिन्दुले घटेको हो।
यो गिरावट कुनै एकपटकको घटना नभई २०८२ सालभरि नै देखिएको प्रवृत्तिको निरन्तरता हो। वर्षको सुरुवातमा तुलनात्मक रूपमा उच्च रहेको ब्याजदर वर्षको अन्त्यसम्म उल्लेख्य रूपमा घट्दा बचतकर्ताहरूको आम्दानीमा प्रत्यक्ष असर परेको छ।
तरलता बढी, कर्जा विस्तार सुस्त
ब्याजदर घट्नुको मुख्य कारण बैंकिङ प्रणालीमा देखिएको अधिक तरलता हो। निक्षेप संकलन बढ्दो क्रममा रहँदा कर्जा प्रवाह अपेक्षित गतिमा नबढ्नुले बैंकहरूलाई ब्याजदर घटाउन बाध्य बनाएको छ।
सस्तो कर्जा उपलब्ध हुँदासमेत निजी क्षेत्रले लगानी विस्तारमा उत्साह नदेखाउनु अर्थतन्त्रमा अझै अनिश्चितता रहेको संकेत हो। उद्योग, व्यापार र निर्माण क्षेत्रले अपेक्षित रूपमा गति नलिँदा कर्जाको माग दबिएको देखिन्छ।
बैंकहरूबीच मिश्रित रणनीति
वैशाखका लागि नौ वाणिज्य बैंकहरूले ब्याजदर घटाएका छन् भने १० बैंकहरूले चैत महिनाकै दरलाई निरन्तरता दिएका छन्।
दर घटाउनेमध्ये सिटिजन्स बैंकले ४.५० प्रतिशतबाट घटाएर ४.१५ प्रतिशतमा झारेको छ। त्यस्तै, एभरेस्ट बैंक (४.०५%), हिमालयन बैंक (४.५०%), कुमारी बैंक (४.०५%), एनआईसी एसिया बैंक (४.७५%), राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक (४.७५%), सिद्धार्थ बैंक (४.००%) र स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंक (४.१०%) ले नयाँ दर सार्वजनिक गरेका छन्।
यता ग्लोबल आईएमई, इन्भेस्टमेन्ट मेगा, कृषि विकास, लक्ष्मी सनराइज, माछापुच्छ्रे, नबिल, नेपाल बैंक, नेपाल एसबीआई, एनएमबी, प्राइम कमर्सियल, प्रभु र सानिमा बैंकहरूले भने अघिल्लो दरलाई यथावत् राखेका छन्।
निक्षेपकर्ता बनाम ऋणी: कसलाई फाइदा ?
ब्याजदर घट्दा ऋणीहरूलाई सस्तो कर्जा उपलब्ध हुने सकारात्मक पक्ष देखिए पनि त्यसको लाभ पूर्ण रूपमा उपयोग हुन सकेको छैन। अर्कोतर्फ, निक्षेपकर्ताहरूले घट्दो प्रतिफलका कारण वैकल्पिक लगानीका साधन खोज्न थालेका छन्, जसले दीर्घकालमा बैंकिङ प्रणालीमा निक्षेपको संरचनामै प्रभाव पार्न सक्छ।
आगामी संकेत
हालको प्रवृत्ति हेर्दा निकट भविष्यमा ब्याजदरमा तत्काल वृद्धि हुने संकेत देखिँदैन। जबसम्म कर्जा माग उल्लेख्य रूपमा बढ्दैन र आर्थिक गतिविधि तीव्र हुँदैन, बैंकहरूले ब्याजदर न्यून तहमा राख्ने सम्भावना उच्च छ।
यसले एकातर्फ ऋण लिने वातावरण सहज बनाउनेछ भने अर्कोतर्फ बचतकर्ताहरूका लागि चुनौती थप्नेछ।
