RBS
 हाम्रो पहिलो प्राथमिकता भनेकै उद्यमी व्यवसायी र कामदारको जीवनरक्षा हो : अध्यक्ष गिरी

हाम्रो पहिलो प्राथमिकता भनेकै उद्यमी व्यवसायी र कामदारको जीवनरक्षा हो : अध्यक्ष गिरी

श्याम गिरी

श्याम गिरी, अध्यक्ष, नेपाल घरेलु तथा साना उद्योग महासंघ

पछिल्ला दिनमा कोभिड १९ को दोस्रो चरणको प्रकोपबाट लघु घरेलु तथा साना उद्योगहरु बढी प्रभावित भइरहँदा पनि आपूर्ति व्यवस्थालाई सूचारु कायम राख्न हाम्रा उद्यमीहरुले अहोरात्र काम गरिरहनु भएको छ । त्यसैले अहिले हाम्रो पहिलो प्राथमिकता भनेको हाम्रा उद्यमी व्यवसायी र कामदारको जीवन रक्षा गर्नु हो । पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार महासंघको विभिन्न तहमा रहेका सदस्य उद्यमीहरु मध्ये ताप्लेजुङ्गमा २ जना, काभ्रेमा १ जना कैलालीमा २ जना पर्सामा १ जना सुर्खेतमा २ जना बाँकेमा ५ जना, दाङमा २ जना, सल्यानमा १ जना, मकवालनपुरमा १ जना, संखुवासभामा १ जनाले कोभिडका कारण ज्यान गुमाइसक्नुभएको छ भने ११९ जना हाम्रा लघु, घरेलु तथा साना उद्यमीहरु कोभिड संक्रमित भई उपचारमा हुनुहुन्छ । यस्तो बेला हामी देशभरका आम जनसमुदाय र हाम्रा लघु घरेलु तथा साना उद्यमीहरुलाई सरकारद्घारा जारी स्वास्थ्य प्रोटोकलको पालना गर्दै आफना कामदारको स्वास्थ्य सुरक्षाका लागि समेत सम्भव भएसम्मका उपाय अवलम्बन गरी आफना उद्यम व्यवसाय सञ्चालन गर्दै स्थानीय र देशकै आपूर्ति व्यवस्थालाई सुचारु गर्न र गराउन आब्हान गर्दछौं ।

कोभिडका कारण समग्र जनजीवन अस्तव्यस्त र निषेधाज्ञा जारी भएको हालको बेलामा समेत आन्तरिक राजश्व विभागले जसरी भएपनि कर तिर्न आउन भन्नु दुःखद कुरा हो । अहिले सवै क्षेत्र जस्तै हामी लघु घरेलु तथा साना उद्योगी खुल्ला हिंड्ने र कर तिर्ने अवस्थामा छैनौं । त्यसैले हामी सरकारलाई कर तिर्ने म्याद कम्तीमा छ महिना बढाउन विनम्र अनुरोध गर्दर्छौ ।

यस्तो विषम परिस्थितिमा सामाजिक उत्तरदायित्व र कर्तव्यलाई समेत विर्सेर केही बैंकहरुले उद्योग व्यवसाय कर्जामा अत्याधिक ब्याज लगाइ उद्यमी व्यवसायीलाई मर्माहत पारिरहेका छन् । यस सन्दर्भमा हामी सम्बन्धित बैंकहरुलाई बैंकर्स एसोसिएनसन मार्फत यस्ता निर्णयहरु सच्याई कोभिड प्रकोपको यस परिस्थितिमा सुमधुर व्यवसायिक वातावरण कायम राख्न बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुसँग हार्दिक अनुरोध गर्दछौं ।

पुनकर्जाका सम्बन्धमा राष्ट्र बैंकले प्रस्ताव गरेको पुनकर्जा कार्यविधिमा व्यवस्था गरिएका प्रावधानहरुले आफना उद्यम व्यवसायमा काम गर्ने कामदाहरुलाई बैंकमा खाता खोली पारिश्रमिक भुक्तान गर्ने र नियमित रुपमा कर कट्टा गरी आयकर दाखिला गर्ने उद्यम व्यवसायले मात्रै पुनकर्जा पाउने भन्ने व्यवस्था लघु घरेलु तथा साना व्यवसायीको हकमा लागु हुने अवस्था रहेको छैन । मूलत सरकारले यो व्यवस्था जारी गरिसकेपछि लघु, घरेलु र साना उद्योगको हकमा लागु गर्न केही समय थप गर्ने भन्ने सहमतिकै बीचमा पहिलो कोरोना कहर शुरु भई सम्पूर्ण उद्योग व्यवसाय बन्द भएको जग जाहेर छ । त्यसैले पुनकर्जा कायविधिमा प्रतिकुल परिस्थितिमा पनि सञ्चालन भएका उद्यम व्यवसायको हकमा यो व्यवस्थालाई खुकुलो गरी सम्बन्धित निजी क्षेत्रको छाता संस्थाको प्रतिनिधि, नेपाल राष्ट्र बैंक, घरेलु कार्यालय, कर कार्यालय र सम्बन्धित बैंकको प्रतिनिधि समेत रहेको अनुगमन तथा छानबीन समितिको सिफारिशको आधारमा पुनकर्जा दिने प्रवधान राख्न नेपाल राष्ट्र बैंकसँग हामी हार्दिक अनुरोध गर्दछौं ।

कामदारको न्यूनतम पारिश्रमिकको हकमा ट्रेड युनियन, रोजगारदाता र सरकारको बीचमा छलफल चलिरहेको बेलामा कोभिडको दोस्रो कहर शुरु भई सहमतिमा पुग्न नसकेकै अवस्थामा सरकारले एक पक्षीय रुपमा न्यूनतम पारिश्रमिक तोकी लागु गर्ने मिति समेत राजपत्रमा उल्लेख गर्नु दुःखद कुरा हो । त्यसैपनि लघु, घरेलु तथा साना उद्योगीहरु कोरोना लगायतका प्रतिकुलताका कारण कतिपय बन्द भइसकेका र कतिपय बन्द हुने अवस्थामा छन् । न्यूनतम पारिश्रमिकका सम्बन्धमा सरकारले अहिले गरेको यो व्यवस्थाले लघु, घरेलु तथा साना उद्योगलाई अझै थिलोथिलो बनाई बन्द गर्ने अवस्थामा पु-याउने निश्चित छ । त्यसैले त्रिपक्षीय वार्तामा भएको अन्तिम सहमति अनुसार रु. सात सय बढाउने पक्षमा महासंघ रहेको हुँदा यो विषयमा विचार गर्न नेपाल सरकार र ट्रेड युनियनका साथीहरुसँग नेपाल घरेलु तथा साना उद्योग महासंघ हार्दिक अनुरोध गर्दछ ।

पूर्वी रुकुममा ग्रामीण सूचना प्रविधि केन्द्र स्थापना हुँदै

पूर्वी रुकुममा ग्रामीण सूचना प्रविधि केन्द्र स्थापना हुँदै

काठमाडौं । ग्रामीण क्षेत्रका जनताका लागि सञ्चार, शिक्षा, स्वास्थ्य लगायतका आवश्यकतामा सहज पहुँच विस्तार गर्न पूर्वी रुकुममा सूचना प्रविधि केन्द्र स्थापना हुने भएको छ ।

अमेरिकामा रहेको नेप्लिज एसोसिएशन अफ फ्लोरिडाको संयोजन तथा ग्लोबल नेप्लिज आईसीटी कन्सोर्टियमको प्राविधिक सहयोगमा दूरदराजका जनतामा सूचना प्रविधिको माध्यमबाट सेवा पु¥याउने उद्देश्यका साथ ग्रामीण सूचना प्रविधि केन्द्रहरुको स्थापना हुन लागेको हो ।

पूर्वी रुकुमको सिस्ने गाउँपालिका वडा न. ५ सिस्नेमा स्थापित हुन लागेको सूचना प्रविधि केन्द्रबाट गाउँपालिकामा आउने सेवाग्राही तथा आसपासका जनतालाई सूचना तथा सञ्चार प्रविधिको माध्यमबाट सेवा लिन सक्ने छन् ।

सामान्य सञ्चार सम्बन्धी काम, भिडियो कन्फ्रेन्सिङ, प्रिन्ट, फोटोकपी जनस्वास्थ्य सेवाका साथै त्यहाँको स्वास्थ्यका क्षेत्रमा दूरस्वास्थ्य प्रणालीका कार्यक्रम आयोजना गरी ःथानीय जनतालाई स्वास्थ्य सेवा प्रदान गरिने बताइएको छ ।

विकट क्षेत्रमा भएकै कारण आधारभूत स्वास्थ्य सेवाबाट बञ्चित भएका नागरिकलाई विभिन्न शहरमा रहेका स्वास्थ्य प्रतिष्ठानसँगको सहकार्यमा त्यहाँ रहेका स्वास्थ्य जाँच, परामर्श, स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गर्ने तथा जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयहरुको स्तारोन्नती गर्नका साथै सो क्षेत्रमा रहेका टेलिमेडिसिन सेवाको पनि स्तरोन्नती गर्न सघाउने कन्सोर्टियमका संयोजक नारायण न्यौपानेले बताउनुभयो ।

सूचना प्रविधि केन्द्रलाई स्थानीय युवाहरुको सञ्जाल युवा विकास केन्द्रले सञ्चालन, संरक्षण र  प्रवद्र्घनको जिम्मा लिने भएको छ ।

केन्द्रबाट शिक्षातर्फ विभिन्न वडामा सञ्चालित सरकारी विद्यालयका विद्यार्थीहरु जसमा कम्प्युटरको पहुँँच पुगेको छैन तिनीहरुलाई निशुल्क कम्प्युटर शिक्षा प्रदान गर्ने र स्थानीय विद्यार्थीहरुलाई कम्प्युटर शिक्षाप्रति आकर्षित गर्दै विभिन्न तालिमहरुको आयोजना गर्ने योजना छ ।

त्यो ठाउँबाट वैदेशिक रोजगारीका सिलसिलामा विभिन्न देशमा गएका युवाहरुसँग विभिन्न अन्तरक्रिया कार्यक्रम गराउने अवसर सो सूचना केन्द्रबाट प्राप्त हुने संयोजक समेत रहनुभएका न्यौपानेले बताउनुभयो ।

नेपालकै पहिलो सूचना प्रविधि केन्द्रले पयटनसँग सम्बन्धित आकर्षक स्थल सिस्ने हिमाल, ढोरपाटन, यार्सागुम्बा संकलन केन्द्रलगायतलाई पनि प्रचारप्रसार गर्ने र आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकलाई जानकारी पु¥याउने छ ।

कृषि सूचना केन्द्र, स्थानीय निकाय लगायतका निकायसँगको सहकार्यबाट सञ्चालन गर्न लागिएको सूचना प्रविधि केन्द्रमार्फत स्थानीयवासीको लागि भरपूर उपयोग गर्ने उद्देश्य रहेको पनि उहाँको भनाई छ । केन्द्र निर्माणका लागि सबैको साथ र सहयोगको अपेक्षा निर्माणकर्ताहरुबाट गरिएको छ ।

‘कनेक्ट नेपाल’ अन्तर्गत सञ्चालन हुन लागेको यो परियोजनाअन्तर्गत सुरुवातमा पूर्वी रुकुमको सिस्ने गाउँपालिका वडा नं. ५ का दुई हजारभन्दा बढी जनताका लागि सूचना प्रविधि केन्द्र निर्माण हुनेछ । निर्माणपछि यो केन्द्र स्थानीय युवा विकास केन्द्रले नियमित रुपममा सञ्चालन गर्ने जनाइएको छ ।

यो केन्द्र निर्माणका लागि नेप्लिज एसोसिएशन अफ फ्लोरिडाले पाँच हजार डलर संकलन गर्ने लक्ष्य राखेको छ । अहहिलेसम्म ३५ सय डलर संकलन भइसकेको जनाइएको छ । जुन वेभसाइट, इन्टरनेट र कम्प्युटरमा कनेक्ट हुने हार्डवेयर खरिद र शुरुवाती व्यवस्थापनमा खर्च हुनेछ ।

एनएफआरएसको दायरामा आउँदै लघुवित्त, चौथो त्रैमासदेखि अनिवार्य

एनएफआरएसको दायरामा आउँदै लघुवित्त, चौथो त्रैमासदेखि अनिवार्य

काठमाडौं । नेपाल फाइनान्सियल रिपोर्टिङ स्ट्याण्डर्ड (एनएफआरएस) को दायरामा लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरु पनि आउने भएका छन् । यसअघि वाणिज्य बैंक, विकास बैंक तथा फाइनान्स कम्पनीलाई अनिवार्य गरेपछि नेपाल राष्ट्र बैंकले चालु आवको अन्तिम देखि लघुवित्तलाई पनि लागु गर्ने भएको छ ।

अब लघुवित्त वित्तीय संस्थाले पनि वित्तीय विवरण नेपाल फाइनान्सियल रिपोर्टिङ स्ट्याण्डर्ड (एनएफआरएस) अनुसार तयार गर्नुपर्ने भएको छ ।

राष्ट्र बैंकले थोक कारोबार गर्ने तथा सर्वसाधारणबाट निक्षेप संकलन गर्ने लघुवित्तीय संस्थाले पनि वित्तीय विवरण एनएफआरएस अनुसार तयार गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ ।

राष्ट्र बैंकले सोमबार निर्देशन जारी गर्दै थोक कारोबार गर्ने तथा सर्वसाधारणबाट निक्षेप संकलन गर्ने दुबै लघुवित्त संस्थाले चालु आर्थिक वर्षको चौथो त्रैमासदेखि अनिवार्य रुपमा एनएफआरएस ढाँचामा वित्तीय विवरण तयार गर्नुपर्ने जनाएको छ ।

यसअघि वाणिज्य बैंक, विकास बैंक तथा फाइनान्स कम्पनीलाई अनिवार्य गरेपछि राष्ट्र बैंकले चालु आवको अन्तिम देखि लघुवित्तलाई पनि लागु गरेको हो ।

 सेयर बजार साढे २६ सयको विन्दुमाथि, कारोबार रकम तीन अर्बले बढ्यो

सेयर बजार साढे २६ सयको विन्दुमाथि, कारोबार रकम तीन अर्बले बढ्यो



काठमाडौं । फेरी सुधारको लय समाएको सेयर बजार साढे २६ सयको विन्दुमाथि लागेको छ । अघिल्लो साताको अन्तिम दिन सुधारको संकेत गर्दै बन्द भएको बजार यो साताको पहिलो दिन पनि उच्च अंकले उकालो लागेको हो ।

आइतबार सेयर बजारमापक नेप्से परिसूचक ५४ अंकले उकालो लाग्दा २६६५.१० को विन्दुमा पुगेको छ । सेन्सेटिभ इन्डेक्स ८.७८ अंकले उकालो लाग्दा ४७७.८१ के विन्दुमा पुगेर अडिएको छ । समग्रमा पहिलो दिनको नेप्से २.०७ प्रतिशत र सोन्सेटिभ इन्डेक्स १.८७ प्रतिशतले उकालो लागेको छ । यस दिनको कारोबार रकममा पनि तीन अर्ब रुपियाँले बृद्घि भएको छ ।

उतारचढावपूर्ण रहेको सेयर बजार साताको अन्तिम दिन भने दोहोरो अंकले उकालो लागेर बन्द भएको थियो । बिहीबार सेयर बजार मापक नेप्से परिसूचक २५.८२ अंकले उकालो लागेर २६११.१० को विन्दुमा पुगेर अडिएको थियो । सेन्सेटिभ इन्डेक्स पनि ३.९१ ऋंकले उकालो लागेर ४६९.०२ को विन्दुमा पुगेर अडिएको थियो । समग्रमा अन्तिम दिनको नेप्से एक प्रतिशत र सेन्सेटिभ इन्डेक्स ०.८४ प्रतिशतले उकालो लागेको थियो ।

पहिलो दिन कुल २२६ कम्पनीहरुको एक करोड ५८ लाख ३२ हजार ४०३ कित्ता सेयर ८३ हजार ४०४ पटक खरिदबिक्री हुँदा सात अर्ब ३६ करोड आठ लाख ५०० रुपियाँ बराबरको सेयर कारोबार भएको छ । जुन अघिल्लो दिनको तुलनामा तीन अर्ब रुपियाँले बढी हो ।

बिहीबार दिनभर २१७ कम्पनीहरुको ९८ लाख १८ हजार ४६ कित्ता सेयर ५० हजार ६७३ पटक खरिदबिक्री हुँदा चार अर्ब ३५ करोड ७० लाख १९ हजार २४९ रुपियाँ बराबरको सेयर कारोबार भएको छ । जुन अघिल्लो दिनको तुलनामा चार करोडले बढी हो ।

आइतबार ११ लाख ४२ हजार ७५३ कित्ता शेयर ४२ करोड दुई लाख ४३ हजार रुपियाँमा कारोबार भएर नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स (एनसीसी) बैंक सर्वाधिक सेयर कारोबार गर्नेमध्येको अग्रपँक्तिमा परेको छ । यसैगरी पुनर्बीमा कम्पनीको ४० करोड, टेलिकमको ३२ करोड, निफ्रा २४ करोड, हिमालयन डिष्टिलरीको २१ करोड र शिवम् सिमेन्टको २० करोड बढीको शेयर कारोबार भएको छ । अपर तामाकोशी, नेपाल लाइफ, सानिमा बैंक र अरुण भ्यालीको पनि उच्च कारोबार भएको छ ।

आइतबार कारोबारमा आएका सबै उपसमूहको परिसूचक बढेको छ । अन्य उपसमूहको परिसूचक सर्वाधिक ४.६३ प्रतिशत बढेको छ भने जीवन बीमा, निर्जीवन बीमा र होटल तथा पर्यटन उपसमूहको परिसूचक ३ प्रतिशतभन्दा बढी बढेको छ । कारोबारमा आएको व्यापार, उत्पादन तथा प्रशोधन र लघुवित्त उपसमूहको परिसूचक २ प्रतिशतभन्दा बढी बढेको छ ।

अन्तिम दिन कारोबारमा आएका १३ उपसमूहका सूचकहरुमध्ये ११ उपसमूहका सूचकहरु एकालो लागेका थिए भने बाँकी दुई लगानी र होटल तथा पर्यटन ओरालो लागेका थिए । व्यापार उपसमूहको परिसूचक सर्वाधिक ३.४८ प्रतिशत बढेको थियो भने जलविद्युत उपसमूहको परिसूचक ३.२१ प्रतिशत बढेको थियो ।

आइतबारको बजारमा महिला लघुवित्त, बिशाल बजार, र सिंगटी हाइड्रोपावर कम्पनीको शेयरमूल्य बढेर सकारात्मक सर्किट लागेको छ । यी तीनवटै कम्पनीमा केही दिनयता सर्किट लेबलमा नै बृद्धि हुँदै आइरहेको थियो ।

यसैगरी शतप्रतिशतले खुद नाफा बढाएको आकर्षक वित्तीय विवरण सार्वजनिक गरेपछि सानिमा जनरल इन्स्योरेन्सको शेयरमूल्य ८.७०, सिनर्जी पावर डेभलपमेन्ट ७.१४, युनिभर्सल पावर ७.१०, जानकी फाइनान्स ६.५९, आशा लघुवित्त ६.०५, शिखर इन्स्योरेन्सको ६.०१ र छ्याङ्दी हाइड्रोपावरको ५.४८ प्रतिशतले शेयरमूल्य बढेको छ ।

उच्च अंकले बढेको शेयरमूल्यमा पनि आइतबारको बजारमा एभरेष्ट बैंकको कन्भर्टिबेल प्रिफरेन्स शेयरको मूल्य १.९९ प्रतिशतले घटेको छ । सनराइज फस्ट म्युचुअल फण्ड, एनआईबिएल समृद्धि फण्ड, ग्लोबल आइएमई बैंकको संस्थापक शेयर, नेपाल हाइड्रो डेभलोपर कम्पनी, नारायणी डेभलपमेन्ट बैंक, गुडबिल फाइनान्स, साञ्जेन जलविद्युत र कर्णाली डेभलपमेन्ट बैंकको शेयरमूल्य १ प्रतिशतले घटेको छ ।

जनताको जीवन रक्षा सर्वाधिक प्राथिमकता : अर्थमन्त्री पौडेल

जनताको जीवन रक्षा सर्वाधिक प्राथिमकता : अर्थमन्त्री पौडेल

काठमाडौं । अर्थमन्त्री विष्णुप्रसाद पौडेलले जनताको जीवन रक्षा यतिबेला सरकारको सर्वाधिक प्राथमिकता रहेको भन्दै कोभिड(१९ विरुद्धको अभियानमा साथ दिन सबैलाई अनुरोध गर्नु भएको छ ।

कोभिड-१९ को दोस्रो लहरबाट हुने क्षतिलाई न्यूनीकरण र रोकथाम गर्न सरकारले सबै प्रयत्न जारी राखेको भन्दै अर्थमन्त्री पौडेलले आ-आफ्नो ठाउँबाट सक्दो सहयोग गर्न सबैलाई आग्रह गर्नु भएको हो ।

कोभिड-१९ का बिरामीको परीक्षण र उपचार सरकारको प्राथमिकतामा छन् । विषम परिस्थितमा अघिल्लो पटक कोभिड-१९ का बेलाका सिकाईहरुलाई समेत आधार मान्दै अघि बढेका छौं, नेपाल आर्थिक पत्रकार समाज (सेजन) ले आर्थिक वर्ष २०७८/७९ बजेट सम्बन्धी दिएको सुझावपछि अर्थमन्त्री पौडेलले भन्नभुयो -'सबैको साथ र सहयोगले कोभिड-१९ विरुद्धको लडाई जित्नुको विकल्प हामीसँग छैन।'

उहाँले वातावरण सहज पार्न र पूर्वाधारहरु बढाउन प्रदेश सरकार र स्थानीयतहसँग पनि थप समन्वय भइरहेको जानकारी दिँदै जनशक्ति परिचालनमा पनि ध्यान दिएको बताउनुभयो ।

जनताको स्वास्थ्यलाई ध्यान दिएर नै यसअघि छिमेकी मुलुक भारत र चीनबाट कोभिड-१९ विरुद्धको खोप ल्याइ नागरिकहरुलाई लगाइएको भन्दै अर्थमन्त्री पौडेलले थप खोप ल्याउनका लागि पनि पहल जारी रहेको जानकारी दिनुभयो ।

कोभिड-१९ को पहिलो लहरबाट क्षति पुगेको अर्थतन्त्र पुनर्उत्थानकै क्रममा रहेका बेला दोस्रो लहरले अर्थतन्त्रमा पुन: असर पार्ने बताउँदै अर्थमन्त्री पौडेलले पहिले जनताको जीवन रक्षा र त्यसपछि अन्य विषयमा ध्यान केन्द्रित हुने बताउनुभयो ।

जनताको जीवन रक्षाका लागि नै ठाउँ-ठाउँमा निशेधाज्ञा जारी गर्नु परेको बताउनुहुँदै अर्थमन्त्री पौडेलले सावधानी अपनाउन, स्वास्थ्य मापदण्ड र निर्णयहरुलाई पालना गर्न सबैलाई आग्रह गर्नुभयो ।

सेजनले व्यक्तिगत आयकर, मूल्य अभिवृद्धि कर, भन्सार, सार्वजनिक संस्थानहरु, उद्योग, कृषि, पर्यटन, जलविद्युत, पूर्वाधार, बैंक तथा सहकारी,  लगानी, श्रम तथा रोजगार, प्रदेश, स्थानीय तह, बिमा, आर्थिक सुशासन, आर्थिक स्रोतको व्यवस्थापन  गर्न सुझाव दिएको छ ।

सेजनका अध्यक्ष भीम गौतमले पत्रकारलाई सहुलियत ऋणको व्यवस्था गर्न, खोजमुलक समाचारका लागि प्रोत्साहन स्वरुप फेलोसीपको व्यवस्था गर्न, पत्रकारको पेशागत सुरक्षा तथा क्षमता वृद्धिका ठोस कार्यक्रम ल्याउन, आर्थिकसँग सम्बन्धित बीटको विकासका लागि प्रोत्साहन गर्ने लागयतका  कार्यक्रम ल्याउन सुझाव दिनु भएको थियो ।

कोरोना बढेपछि राष्ट्र बैंकको निर्देशन, सोमबारदेखि २५ प्रतिशत कर्मचारीबाट बैंकिङ दिनुपर्ने

कोरोना बढेपछि राष्ट्र बैंकको निर्देशन, सोमबारदेखि २५ प्रतिशत कर्मचारीबाट बैंकिङ दिनुपर्ने

काठमाडौं । कोरोना बढ्न थालेपछि नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुलाई २५ प्रतिशत कर्मचारी मार्फत सेवा प्रदान गर्न निर्देशन दिएको छ ।

निर्देशन अनुसार अब बैंक तथा वित्तीय संस्थाले सोमबारदेखि अधिकतम २५ प्रतिशत कर्मचारीद्धारा बैंकिङ सेवा प्रदान गर्नुपर्ने भएको छ ।

पछिल्ला दिनमा कोरोना भाइरस संक्रमणको दोस्रो लहर तीब्र गतिमा फैलिन थालेपछि नियामक निकाय नेपाल राष्ट्र बैंकले आइतबार निर्देशन जारी गर्दै केन्द्रीय कार्यालयको हकमा २० र शाखा कार्यालयमा २५ प्रतिशत कर्मचारी मार्फत सेवा प्रदान गर्न निर्देशन दिएको हो ।

सरकारले कोभिड–१९ संक्रमणको दोस्रो लहर तीब्र गतिमा फैलिएसँगै मुलुकमा विषम परिस्थिति सिर्जना हुन थालेपछि विहीबारदेखि काठमाडौं उपत्याकालगायतका केही जिल्लामा १५ दिनसम्म निषेधाज्ञा जारी गरिसकेको छ ।

निषेधाज्ञाको समयमा पनि बैंकिङ सेवालाई अत्यावश्यकीय भएकाले सेवा प्रवाहलाई निरन्तरता दिनुपर्ने भएकाले कर्मचारीको उपस्थिती थोरै भन्दा थोरैमा सेवा प्रदान गर्न राष्ट्र बैंकले मातहतका वाणिज्य बैंक, विकास बैंक, फाइनान्स तथा माइक्रोफाइनान्स कम्पनीलाई निर्देशन दिएको हो ।

अनावश्यक कर्मचारीको उपस्थिती रोक्नका लागि डिजीटल प्रविधिमार्फत कारोबार बढाउन र भौत्तिक सेवालाई न्यूनीकरण गर्न राष्ट्र बैंकको निर्देशन छ । कर्मचारीहरुलाई पनि सक्दो वर्क फ्रम होम तथा रिमोर्ट एक्सेसबाट काम गर्न जोड दिन समेत निर्देशनमा उल्लेख छ ।

बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई नजिकै रहेका शाखाहरुको हकमा थोरै भन्दा थोरै शाखा सञ्चालनमा ल्याई वैकल्पिक शाखाबाट आलोपालो सेवा प्रदान गर्न समेत राष्ट्र बैंकको निर्देशन छ । बन्द हुने शाखा कार्यालयको मूल ढोका, संस्थाको वेवसाइट तथा सामाजिक सञ्जालमा सेवा सम्बन्धि सोधपुछका लागि सम्पर्क व्यक्तिको सम्पर्क नम्बर, खुल्ने बैकल्पिक शाखा तथा समयावधि सम्बन्धि सूचना दैनिक रुपमा प्रकाशन गर्नुपर्ने निर्देशनमा उल्लेख छ ।

बढ्दो कोरोना संक्रमण जोखिमलाई ध्यान दिदै सेवाग्राहीलाई सम्भव भएसम्म ‘फेस टु फेस’ बैंकिङ सेवाभन्दा विद्युतीय माध्यमबाट सेवा प्रदान गर्न राष्ट्र बैंकको आग्रह छ ।

राष्ट्र बैंकले विभिन्न निकायबाट जारी भएका÷हुने निषेधात्मक आदेशको पालनाका लागि स्थानीय निकायसँगको समन्वयमा शाखा सञ्चालन गरी बैंकिङ सेवा प्रदान गर्न पनि निर्देशन दिएको छ ।

कोभिड–१९ संक्रमणको दोस्रो लहर तीब्र गतिमा फैलिएसँगै बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुले पनि सम्भव भएसम्म सट्टा डिजिटल बैंकिङ सेवा बढी भन्दा बढी प्रयोगमा जोड दिन थालेका छन् ।

वाणिज्य बैंकहरुका सीइओहरुको छाता संगठन नेपाल बैंकर्स एसोसिएसनर्ले घरबाटै कारोबार गरौंैै । आफू र अरुलाई सुरक्षित राखौं ।’ भन्ने नाराका साथ ग्राहकहरुलाई डिजिटल बैंकिङ सेवाको उच्च सदुपयोग गर्न आग्रह गरेको छ ।

सरकारले कोभिड – १९ को दोस्रो लहरको प्रकोप नियन्त्रणका लगि उपत्याका लगायत देशका अन्य ठाउँहरुमा समेत निषेधाज्ञा जारी गरेको परिप्रेक्षमा कोभिड–१९ को प्रभाबवाट बच्न तथा जोखिमहरु न्यूनिकरणका लागि एसोसिएसनले डिजीटल बैंकिङ कारोबारबाटै हुने कामका लागि बैंकमा नआउन आग्रह गरेको छ ।

सम्भव भएसम्म नोट कारोबारको सट्टा डिजिटल बैंकिङ सेवाको अझ बढी प्रयोग गर्नु आग्रह गर्दै एसोसिएसनले अत्यावश्यक अवस्थामा बाहेक बैंकको शाखामा नआई भिडभाड कम गर्नका निमित्त सहयोग गरिदिन पनि ग्राहकहरुलाई एसोसिएसनको आग्रह छ ।

निषेधाज्ञामा पनि बैंकका शाखा तथा एटीएम बुथहरु खुला नै रहने भएकोले इन्टरनेट÷मोबाइल बैंकिङ सेवा लिनु भएका ग्राहकहरुले आफ्नो पासवर्ड बिर्सिएमा वा अन्य कुनै प्राविधिक समस्या भएमा आफ्नो सम्बन्धित शाखामा फोन मार्फत् सम्पर्क गरेर समाधान गर्न सकिने एसोसिएसनको आग्रह छ ।

यता बीमा कम्पनीहरुको नियामक निकाय बीमा समितिले पनि कम्पनीहरुको कार्यप्रणाली सम्भव भएसम्म अनलाइनमार्फत गर्न आग्रह गरेको छ । जीवन तथा निर्जीवन बीमा कम्पनीहरुलाई निषेधाज्ञा अवधि भर अनलाइन मार्फत बीमालेख जारी गर्न समितिले निर्देशन दिएको छ ।

समितिले सर्कुलर नै जारी गर्दै इजाजत प्राप्त सबै बीमा कम्पनीहरुलाई बीमालेख अनलाईनबाट जारी गर्दा अनिवार्य रुपमा समितिबाट जारी भएका ऐन नियम र निर्देशिकाका साथै बीमकको अन्डराइटिङ्ग म्यनलुममा अधिनमा रहनुपर्नेमा पनि ध्यानाकर्षण गराएको छ ।

चालु आर्थिक वर्षको आर्थिक बृद्धिदर ४.०१ प्रतिशत हुने सरकारको प्रक्षेपण

चालु आर्थिक वर्षको आर्थिक बृद्धिदर ४.०१ प्रतिशत हुने सरकारको प्रक्षेपण

काठमाडौं । चालू आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा ४ दशमलव ०१ प्रतिशतले आर्थिक बृद्धि हुने प्रक्षेपण गरिएको छ । कोरोना महामारीको असर चालू आवको अन्तिमसम्ममा सामान्य हुने र आर्थिक क्रियाकलाप नियमित सञ्चालन हुन सकेमा केन्द्रीय तथ्याङ्क विभागले यस्तो प्रक्षेपण गरेको हो । यद्यपी निषेधाज्ञा तोकिएको समयभन्दा लम्बियो भने यो प्रक्षेपण फरक हुने विभागको भनाई छ ।

चालु आर्थिक वर्षको आठ महिनाका वास्तविक तथ्याङ्क र बाँकी चार महिनाको अनुमानित तथ्याङ्कका आधारमा करिब चार प्रतिशतको आर्थिक बृद्धि हुने विभागको अनुमान छ । चालु मूल्यमा कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को आकार ४२ खर्ब ६६ अर्ब ३२ करोड १० लाख रुपियाँ पुगेको विभागले जनाएको छ । विभागले सार्वजनिक गरेको अध्ययनका अनुसार ४२ खर्ब ६६ अर्ब रुपियाँ नै मुलुकको अर्थतन्त्रको आकार हो । गत आर्थिक वर्षमा मुलुकको अर्थतन्त्रको आकार ३९ खर्ब १४ अर्ब रुपियाँ थियो ।

यो प्रक्षेपण तयार गर्न तथ्याङ्क लिइएको अवधिमा कोरोनाको असर न्यून हुँदै गएको  जनाउँदै विभागले कोरोनाको प्रभाव बढ्दै गएको अवस्थामा यो प्रक्षेपणलाई संशोधन गर्नुपर्ने जनाएको छ ।

विभागले चैत मसान्तसम्म उपलब्ध तथ्याङ्कका आधारमा आगामी दुई सातापछि कोरोनाको असर सामान्य हुँदै जाने विश्वासमा प्रक्षेपण सार्वजनिक गरेको छ । यता सरकारले राजधानीलगायत देशका प्रमुख सहरहरूमा दुई साताको निषेधाज्ञा घोषणा गरेको छ ।

सरकारले चालु आवमा सात प्रतिशतको आर्थिक बृद्धिदर हासिल गर्ने लक्ष्य बजेटमा लिएको थियो । तथ्याङ्क विभागले गत आवको आर्थिक बृद्धिको तथ्याङ्क पनि संशोधन गरेको छ । यसअघि अर्थतन्त्र माइनस १ दशमलव ९९ प्रतिशतले नकारात्मक हुने प्रक्षेपण सार्वजनिक गरेको विभागले आर्थिक बृद्धि त्यसभन्दा पनि कमजोर भई २ दशमलव १२ प्रतिशतले माइनसमा जाने बताएको हो ।

गत आवको अन्तिम चार महिना मुलुक लकडाउनमा थियो । यो वर्ष पनि अन्तिम त्रैमासमा लकडाउन हुने र कोरोनाको असर गत वर्षको भन्दा पनि भयावह हुने संकेत देखिएको छ ।

गत आवको आर्थिक बृद्धि नेपालमा कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको गणना हुन थालेको ५५ वर्षको इतिहासमै सबैभन्दा कमजोर हो । यसअघि २०७७ वैशाखमा गरिएको प्रक्षेपणमा कोरोनाको कारण अर्थतन्त्रको वृद्धिदर २ दशमलव २७ प्रतिशत रहने अनुमान गरिएको थियो । पछिल्लो परिमार्जनले १ दशमलव ९९ प्रतिशतले ऋणात्मक देखाए पनि अहिले त्योभन्दा नकारात्मक बनेको देखाएको छ । यसको अन्तिम वृद्धिदर भने आगामी वर्ष मात्र थाहा हुनेछ ।

आर्थिक बृद्धि मापन गर्न थालिएको वर्ष सन् १९६४/६५ यताको आर्थिक बृद्धि ऋणात्मक भएको गत वर्ष चौथो पटक हो । आर्थिक वर्ष २०२३/२४ र २०२९/३० मा पनि आर्थिक बृद्धि ऋणात्मक भएको थियो । त्यसपछि आर्थिक वर्ष २०३६/३७ मा १.५ प्रतिशतले आर्थिक वृद्धि ऋणात्मक भएको हो । २०३७ वैशाखमा बहुदलीय कि निर्दलीय शासन पद्धति भन्ने विषयमा जनमतसंग्रह भएको थियो । तत्कालीन राजा महेन्द्रले निर्दलीय शासन व्यवस्था सुरु गरेपछि लामो समयसम्म राजनीतिक गतिरोध र पछि जनमतसंग्रहले आर्थिक गतिविधिमा प्रभाव पर्दा बृद्धिदर ऋणात्मक भएको थियो । आर्थिक वर्ष २०३९/४० पनि कम आर्थिक बृद्धिको वर्ष मानिन्छ, त्यति बेला ०.४१ प्रतिशत मात्रै बृद्धि भएको थियो । त्योभन्दा कम आर्थिक वर्ष २०५८/५९ मा पनि ०.१२ प्रतिशतको मात्रै आर्थिक बृद्धि भएको थियो । २०५८ मा दरबार हत्याकाण्डपछि ज्ञानेन्द्र नयाँ राजा घोषणा भएको र राजाले चालेका राजनीतिक कदमपछि उत्पन्न परिस्थितिले उक्त आर्थिक वर्ष पनि धेरै आर्थिक गतिविधि हुन सकेको थिएन ।

भूकम्प र नाकाबन्दीको वर्ष २०७२/७३ मा समेत आर्थिक बृद्धि ऋणात्मक हुनबाट जोगिएको छ । राष्ट्रिय लेखा तथ्याङ्कको आधार वर्ष र केही विधिसमेत परिवर्तनपछिको आँकडाअनुसार भूकम्प गएको आर्थिक वर्षको आर्थिक बृद्धि शून्य भएको हो । प्रतिशतका आधारमा सबैभन्दा बढी क्षति अर्थात् २.१२ प्रतिशतले गत आर्थिक वर्षको आर्थिक बृद्धि ऋणात्मक भएको हो ।

विभागले आशातीत बृद्धिदर प्रक्षेपण गरे पनि यसअघि अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूले भने सोभन्दा कम मात्रै बृद्धिदर हासिल हुने प्रक्षेपण गरेका थिए । विश्व बैंकले चालू आवमा नेपालको बृद्धिदर २.७ प्रतिशत रहने अनुमान गरेको थियो । एसियाली विकास बैंकले भने सन् २०२१ मा नेपालको बृद्धिदर ३.१ प्रतिशत पुग्ने प्रक्षेपण हालै मात्र सार्वजनिक गरेको थियो । विभागले नौ महिनासम्मको तथ्याङ्को आधारमा प्रक्षेपण गरेकोले बृद्धिदर बढी देखिएको हो ।